Ýmis konar samfélög hafa rutt sér til rúms að undanförnu. Nýjasta trendið sem þó varla getur talist nýtt
lengur eru netsamfélögin og eru þau helstu MySpace, Facebook, LindedIn, Twitter
og svo mætti lengi telja. Það sem hins
vegar vekur athygli þessa dagana er hversu útbreið þessi samfélög eru orðin,
hversu margir eru farnir að taka þátt í þeim og þar er Ísland engin undantekning. Með þá staðreynd í farteskinu situr eftir
spurningin: Hvað gerir fólk á slíkum
netsamfélögum?
Eru þetta eins og
raunveruleg samfélög þar sem fólk kemur saman, myndar sambönd, sýnir
tilfinningar, hópar sig saman, skilur útundan og svo framvegis? Er þetta
kannski bóla, mikill tímaþjófur, eða kannski ekkert verri afþreying en imbinn
sjálfur? Hefur samfélag á netinu einhverjar aðrar leikreglur?
Garðar Garðarsson
félagsfræðingur svarar spurningunni “Hvað er samfélag?” á Vísindavef
Háskóla Íslands svohljóðandi:
"Samfélag er hópur fólks sem býr saman í
skipulögðum félagsskap. Fólk sem hefur samskipti hvert við annað myndar
samfélag, og samfélögin geta
verið bæði lítil og stór. Minnstu samfélögin sem maður tilheyrir eru
fjölskyldan og vinahópurinn. Næst kemur sveitarfélagið, þá Ísland, Evrópa og
loks alheimssamfélagið sem allir íbúar jarðar eru hluti af".
Með þessa
skilgreiningu í huga má segja að Facebook sé skipulagður félagsskapur þar sem
fólk hefur samskipti hvert við annað en undantekningin er sú að fólk býr ekki
saman. Hins vegar hópar fólk sig saman í
ákveðin tengslanet (e. Network) og má nær fullyrða að flestir íslenskir
notendur á Facebook séu skráðir í networkið Ísland. Íslendingar mynda því eins
konar þjóðfélagshóp innan Facebook samfélagsins sem heldur sig saman vegna
uppruna síns.
Uppruni Facebook
á sér rætur fyrir nokkrum árum í skólaverkefni nemenda í háskóla í
Bandaríkjunum. Það hefur tekið
einhverjum breytingum en vinsældir þess eru ótrúlegar en rúmlega tvær milljónir
manna skrá sig inn á Facebook í viku hverri. Íslenskir notendur eru orðnir rúm
32 þúsund eða um 15% af þjóðinni.
Íslenskir
notendur hafa eflaust tekið eftir að íslenskar auglýsingar eru farnar að
birtast inni á síðunum þegar notendur skrá sig inn og vafra um samfélagið. Markaðsfólk
hlýtur því að spyrja sig hvort þeir eigi að taka þátt í þessu, hvort það gæti verið áhrifaríkara að auglýsa þarna
en á öðrum vefsíðum eða jafnvel í öðrum tegunda miðla sem huganlega hafa minni
dekkun.
Íslenskir auglýsendur
ættu að mörgu leyti að fagna þeim möguleika að auglýsa inni á Facebook
netsamfélaginu. Þarna er stór
notendahópur sem hægt er að ná auðveldlega til og auglýendur hafa þann kost að miða
(e.target) auglýsingar sínar að þónokkru leyti að markhóp sínum.
Það tíðkast þegar
kaupa á auglýsingapláss á vefmiðlum landsins að kaupa plássið í einhverja daga
og svo verður auglýsandinn að vona það besta. Vona að heimsóknir inni á
heimasíður fyrirtækja síns aukist a.m.k. að einhverju leyti og að tíðni
skilaboðanna hafi aukist innan markhópsins. Það er í raun erfitt og mjög fátítt
að sett séu ákveðin markmið um fjölda heimsókna enda er vitneskja um notendur
netmiðlana mjög takmörkuð. Fjöldi
notenda, flettinga og innlita er það eina sem auglýsendur fá vitneskju um, en
engar upplýsingar um aldur, kyn eða áhugamál notenda er hægt að nálgast.
Þegar auglýsa á
inni á Facebook er byrjað á því að miða á notendur á því svæði sem varan
stendur til boða (Iceland). Því næst er
hægt að notast við bakgrunnsbreytur eins og kyn, aldur og menntun. Einnig er hægt að velja áhugasvið fólks eða
út frá hjúskapastöðu notenda. Að því
loknu er auglýsingin búin til með fyrisögn, skilaboðum og jpeg mynd fest við.
Þegar komið er að
því að greiða fyrir auglýsingarnar þá er notast við þær aðferðir sem
algengastar eru erlendis eða Pay per click (CPC) eða Pay per view (CPM). Þar skrifar auglýsandinn inn hversu mikið
hann er tilbúinn til að greiða fyrir click eða view og tekur þannig þátt í
hálfgerðu uppboði meðal auglýsenda. Hægt
er að merkja við hámarkskostnað per dag, svo að tíðni birtinga per dag rjúki
ekki upp úr öllu valdi. Facebook stjórnar birtingum auglýsinga út frá hversu há
boðin eru, fjölda innlita og hvernig viðbrögð notenda eru við
auglýsingunum. Auglýsendur geta fengið
daglegar upplýsingar um hversu margir hafa séð auglýsinguna og/ eða smellt á
hana. Ef
auglýsingin hefur fengið fáar birtingar þarf auglýsandinn líklegast að
hækka boð sitt, þá upphæð sem hann er tilbúinn að borga fyrir hvern þann sem
smellir á auglýsinguna, og ná þannig að auka tíðni og dekkun innan markhópsins.
Ennþá eru íslenskar auglýsingar
inn á Facebook takmarkaðar að því leyti að ekki er hægt að notast við Flash
bannera eins og er orðið algengast í dag, og texti, útlit og frumlegheit eru
takmörkum háð. Hins vegar er leiðin til
að ná til markhópsins þær ákjósanlegustu, sem enn er sá mest takmarkanadi
þáttur fyrir auglýsendur á íslenskum vefmiðlum.
Við getum þó bara vonað að það taki breytingum áður en langt um
líður.